ticker arrow آخرین اخبار و اطلاعیه ها ticker icon
از سير تا پياز معادلات نشست بعدي اوپک سه شنبه 11 خرداد 1395

 براي آن‌هايي که به دنبال طرز تفکر عربستان سعودي درباره نشست آتي سازمان اوپک هستند، برنامه چند هفته اخير خالد الفالح، وزير انرژي جديد اين کشور مي‌تواند حاوي سرنخ‌هايي باشد.

به گزارش شانا، رويترز در تحليلي از نشست آتي اوپک و عوامل موثر بر آن نوشت: از زمان انتصابش در هفتم ماه مي بر وزارتخانه جديد که نظارت بر حوزه انرژي، صنعت، معادن، انرژي اتمي و انرژي‌هاي تجديدپذير را بر عهده دارد، الفالح از شش شرکت دولتي بازديد کرده است، با نخست‌وزير کره‌جنوبي، وزير امور خارجه کانادا و وزاري صنعت کشورهاي حاشيه خليج فارس ديدار کرده و در مراسم افتتاح يک توربين گازي حضور يافته است.

اما براي ساير اعضاي سازمان کشورهاي صادرکننده نفت (اوپک)، فالح برخلاف نعيمي، وزير سابق نفت عربستان وقت زيادي ندارد. اعضاي اوپک روز پنجشنبه با يکديگر ديدار مي کنند که نخستين جلسه اين سازمان پس از روي کار آمدن وزير جديد عربستاني است.

براي آن‌دسته از اعضاي اوپک مثل ايران، الجزاير و ونزوئلا که خواستار قيمت‌هاي بالاتر نفت هستند، اين نگراني وجود دارد که اين سازمان 56 ساله درحال از دست دادن نقشش به عنوان يک سازمان تاثيرگذار بر بازار نفت است و بيشتر تبديل به محلي براي صحبت شده است.

يک عضو ارشد اوپک از کشورهاي غير عرب حاشيه خليج فارس در اين‌خصوص مي‌گويد: "عربستان سعودي اوپک را کشت و آن را دفن کرد." وي معتقد است: "در اوپک، کساني که اين تصميم‌ها را با حمايت رياض مي‌گيرند، به دنبال عضويت اندونزي و گابن هستند تا اوپک را به مجمعي مشورتي تبديل کنند."

اوپک در دسامبر سال 2008 در تصميمي تاريخي بر آن شد که در زماني که تقاضاي جهاني به دليل بحران اقتصادي جهان کند شده بود، عرضه نفت را محدود کند. اوپک از سال 1998 تا 2008 ، 27 بار ميزان توليد نفت خود را تغيير داد.

براي سال‌هاي متمادي، عربستان به عنوان بزرگترين توليدکننده نفت اين سازمان وين نشين، محدوده قيمتي مشخصي براي قيمت مطلوب نفت درنظر داشت و اگر از شرايط ناراضي بود تلاش مي کرد سازهاي ارکستر اوپک را به سمت کاهش يا افزايش توليد نفت تنظيم کند. اما جهش قابل توجه توليد نفت در ميان کشورهاي غير اوپک که با پيشرفت تکنولوژي‌هايي مثل نفت شيل در امريکا و افزايش بهره‌وري مصرف سوخت حاصل شده بود، رياض را به اين جمع بندي رساند که دوران رشد سريع تقاضاي نفت احتمالا رو به پايان است.

بنابراين در دوسال گذشته، رياض به استراتژي نبرد براي دريافت سهم بيشتر از بازار روي آورده است و تصورش بر اين بوده که عرضه نفت بيشتر به بازار با قيمت‌هاي پايين‌تر در شرايط فعلي بهتر از کاهش توليد نفت در آينده است.

اين درحالي است که خيلي از اعضاي اوپک، به‌جز هم‌پيمانان عرب عربستان در حاشيه خليج فارس مانند قطر، کويت و امارات براي چنين تغيير سياستي آماده نبودند و شرايط اقتصادي‌شان دچار بدهي‌هاي بالا و توليد پايين شد.

ونزوئلا و نيجريه از کشورهايي بودند که به عربستان فشار آوردند با برنامه‌هاي کاهش توليد براي تقويب قيمت نفت در بازار موافقت کند. حتي ايران به عنوان رقيب ديرين رياضسيگنال هايي به بازار فرستاده است که پس از رسيدن توليد نفتش به سطوح قبل از تحريم ها، حاضر است گفت‌وگوها درباره طرح موسوم به "فريز نفتي" را ازسر بگيرد.

يکي عضو اوپک از يکي از کشورهاي اصلي توليدکننده نفت اين سازمان در خاورميانه در اين باره مي‌گويد: قطعا مساله نقش اوپک مي‌تواند مطرح شود. برخي از اعضا مايل هستند که اوپک نقش تاثيرگذارتري در مديريت بازار نفت برعهده بگيرد.

اوايل اين سال ميلادي بود که ايران از پيوستن به ابتکار فريز توليد نفت امتناع کرد، اما اعلام کرد که قطعا وقتي توليد نفتش را بازسازي کرد، بخشي از تلاش‌هاي آينده براي ثبات بازار خواهد بود.

يکي از ناظران عملکرد اوپک مي‌گويد: ساير توليدکننده‌ها ممکن است بخواهند بار ديگر توافق فريز نفتي را مطرح کنند. ايران اکنون تاحدودي به سطوح توليد نفت قبل از تحريم‌ها نزديک شده است و باوجودي که بازار نفت هنوز بدترين شرايط خود را تجربه نکرده است، واقعيت اين است که بسياري از توليدکنندگان نفت اکنون استرس و فشار زيادي را متحمل مي‌شوند.

نمايندگان ايران و سعودي در اوپک در اوايل اين ماه اختلافات خود را بر سر استراتژي بلندمدت اوپک علني کردند، جايي که رياض معتقد بود اوپک نبايد بازار نفت را مديريت کند و تهران اصرار داشت که اين سازمان از اساس براي چنين وظيفه و هدفي تاسيس شده است.

تنش‌هاي استراتژيک ميان دوطرف پس از آن تشديد شد که روابط رياض و تهران در اين مدت تضعيف شده و دوطرف اختلافات زيادي در خاورميانه دارند.

اوپک پيشتر نيز در سال‌هايي مانند دهه 1980 شاهد اختلافات ميان اعضاي خود بوده است. درآن سال ايران و عراق درگير جنگ بودند و اوپک پيشتر نيز سال‌هايي بوده است که در امر تاثيرگذاري بر قيمت نفت ناکام بوده است، همچنان مسايلي که در دهه 1990 اتفاق افتاد، اما بعدها دوباره بر خود مسلط شده و کنترل امور را در دست گرفت. اما اين بار تصور اين‌که اوپک دوباره بتواند قدرت پيشين را باز يابد دور از ذهن به نظر مي‌رسد، مگر اين‌که مواضع عربستان سعودي که تحت امر وليعهد اين کشور، محمد بن سلمان است تغييراتي اساسي را داشته باشد.

فعاليت‌هاي فالح، که وزارت تحت امر او نظارت بر نيمي از اقتصاد عربستان را بر عهده دارد، بخش عمده اي از وقت او را دور از امور مربوط به اوپک به خود اختصاص مي دهد. ريچار مليسون، تحليلگر ريسک ژئوپليتيک در موسسه مطالعاتي انرژي اسپکتز، مي‌گويد: اين مساله فالح را سرگرم نگه ميدارد و تصور مي‌کنم اولويت‌هايش درخصوص اصلاحات اقتصادي خواهد بود.

اوپک هيچ هدفگذاري براي سقف صادرات خود ندارد، در نشست پيشين اين سازمان در ماه دسامبر، اين گروه سقف توليد پيشين 30 ميليون بشکه‌اي خود را برهم زد، سقفي که ماه‌ها بود زير پا گذاشته مي‌شد. فعالان و تحليلگران اوپک مي گويند که انتظار دارند اوپک در نشست بعدي خود در روز پنج‌شنبه سياست‌هاي توليد نفت خود را بدون تغيير حفظ کند. سياست‌هايي که در حقيقت وجود ندارند، چون هرکدام از اعضا مطابق ميل خود نفت توليد مي‌کنند.

يکي ديگر از نمايندگان کشورهاي تاثيرگذار اوپک در خاورميانه مي گويد: تصور نمي‌کنم تغييري در مواضع اوپک صورت بگيرد؛ توافقي هم براي فريز نفتي درکار نخواهد بود.

براي فردي که اندازه فالح درگير است، انجام جلسات طولاني مذاکره بين وزيران اوپک بدون هيچ نتيجه تضمين‌شده اي بي نتيجه خواهد بود. پس آيا اين امکان وجود دارد که عربستان خيلي شفاف بايستد و بگويد ديگر نيازي ندارد بخشي از اوپک باشد؟

مليسون مي گويد: ترک گروه‌هاي بين‌المللي تصميمي نيست که معمولا کشورها اتخاذ کنند و تصور نمي کنم سعودي‌ها فکر کنند اوپک ديگر هرگز به کارشان نمي‌آيد؛ علاوه بر اين، پيش‌بيني اين که اين تصميم چه فايده اي برايشان خواهد داشت هم سخت خواهد بود.